noktali virgul

Yazarlarımızda yazım kurallarına uyma özensizliği ve noktalı virgül!

Duyarlı okurlar ve gerçek yazarlar, haber metinlerinde, köşe yazılarında, kurum ve kuruluşların sitelerindeki açıklamalarda,

olur olmaz yerde neredeyse virgül yoğunluğunda yanlış kullanılan bir noktalama işareti görüp kahroluyorlar: Noktalı virgül!

Noktalı virgül noktalı virgül olalı böyle meşhur olmadı mı desek, böyle işkence görmedi mi desek…

Bir (korona)virüs gibi yayılmaya başlayan bu işaret, üstelik hep yanlış kullanılıyor.

Nokta yerine, virgül yerine, hatta hiçbir işaret kullanılmaması gereken bir yere gelişigüzel koyulabiliyor.

Bu yanlış kullanımdaki ortak payda kararsızlık, verilmek istenen düşüncenin kuşkulu olduğu kanısı, ürkeklik, cahillik!

Yazım kuralı hatalarıyla dolu, Türkçesi bozuk bir yazı ne denli doğru düşünce dile getiriyor olursa olsun okur nezdinde değer kaybeder.

Benim için, daha ilk sayfada kılçık gibi batmaya başlayan noktalı virgüller, “dair”ler, “gerçekleştirdi”leri (“yapmak” fiili sizlere ömür) gördüğüm anda o yazının, kitabın hiç bir itibarı kalmıyor.

Bu yüzden köşe yazısı, haber, değerlendirme neredeyse okuyamaz oldum. En uygunsuz yerde önüme çıkan bu işaret beynime bir şimşek gibi saplanıyor.

Bu yanlış kullanımla okumak zorunda kaldığım her yazı bilincimde hemen eriyor, ciddiyetini yitirip bir öğrencinin yazdığı düşünceler düzeyine iniyor.

Veryansıntv haber merkezinde çalıştığım sürede, yazım kuralları yanlışının, Türkçe yazma özensizliğinin kaynağı “odak”ların, haber ajansları olduğunu gördüm.

Haberde tekel olan AA, DHA, İHA gibi haber merkezlerinin yazdığı haberleri, yazılı ve görsel “medya”mızın hemen tümü kullanıyor! Facianın nasıl dalga dalga virüs misali yayıldığını tahmin edebilirsiniz.

Benim bildiğim, iletişim fakültelerinde, gazetecilik bölümlerinde ilk iş, cümle kurmayı bilmek, Türkçeyi iyi kullanmak ve yazım kurallarına tam uymayı öğretmek olur/du!

Ne oldu bize? Buradaki sorumlu hocalar daha yazım kurallarını bilmeyen gazetecileri mezun edip ortalığa saldıklarını bilmiyorlar mı?

(Değinmeden geçemeyeceğim: Her haber kanalı, her gazete Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün internet sitesindeki hava tahmin raporuna her gün giriyor.  Orada yanlış yerde kullanılan -ki hiç bir işaret koymaya gerek yok- noktalı virgülü o kadar aramama rağmen kaldırtamadım; on binlerce haber sitesinden milyonlarca vatandaş o yanlışı okuyor; koca Meteoroloji yanlış mı yapacak!)

Oysa kullanım alanı çok sınırlı olan ve ancak Türkçe ustalarının kurduğu tümcelerde görülebilen noktalı virgül, üç beş yıl öncesine dek anımsanmayan, unutulmuş bir noktalama işaretiydi.

Ünlü yazarlarımızın yapıtlarında, beş on sayfada bir kullanılırdı.

O hüzünlü köşesinden kim çıkarıp çılgınlaştırdı bu işareti, merak ediyorum.

Türk Dil Kurumu (TDK) ne yapıyor diyeceksiniz?

Aynı yanlışların, yayınladıkları Türk Dili dergisinde çokça yapıldığını söylesem inanır mısınız?

NOKTALI VİRGÜLÜN TARİHİ…

Bilindiği gibi Latin alfabesine geçip “1 Kasım 1928 gün ve 1353 sayılı kanunla kabul ve tespit” edilen “Türk alfabesi”nden sonra, Türkçe yazım kuralları (imlâ) epey sorunla karşılaşmıştı. “Dil Encümeni” 1929’da “İmla Lügati” hazırlamış, daha sonra TDK’ca birçok yazım kılavuzu yayınlanmıştı.

Ancak bütün kılavuzlarda noktalı virgülün (Fransızca ve İngilizce’de de olan) tanımı hiç değişmemiş ve bildiğim kadarıyla tartışma konusu bile olmamıştı.

“Noktalı virgül: Birbirine bağlı cümleleri ayırmak için kullanılır. Örnek: ‘At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.’

Benim söz ettiğim, tümüyle cahillik, özensizlik ve yazım kılavuzuna bakma gereği duymayan, yazdığı yazıyı bir kez de yazım kuralları için dönüp okumayan Türkçe sevgisizi bir vurdumduymazlık.

Türkçemiz bir zamanların Suriye sınırı gibi!

Herhalde bizim gazetecilerimiz lise eğitimi kompozisyonun sınavında “imlâ”dan sıfır alırlar.

YANLIŞ KULLANMAYA ÖRNEKLER…

“O tarihlerde inşaatın 15. katında işçiler tarafından çekilen görüntülerde; Erdoğan Polat ve arkadaşlarının çalışması yer alıyor.” (10 Eylül 2014, Sözcü haber metni)

“Bu cephe; ABD ile, Avrupa ülkeleri ile, Rusya ile, Çin ile, İsrail ile, bazı Arap rejimleri ile, çokuluslu şirketler ile, küresel sermaye ile, bilinen her güçle ortaklık kurup Türkiye’yi durdurmaya çalışıyor.” (İbrahim Karagül, Yeni Şafak, 12 Haziran 2020)

“Çünkü sol siyaset etnik; ya da mezhepler farklılıklar üzerinden değil; sınıfsal, ulusal ve uluslararası eşitsizlikler üzerinde bir stratejiyi ve mücadeleyi örgütlemektedir.” (Dr. Ali Haydar Fırat, Cumhuriyet, 18 Eylül 2014, 2. Sayfa)

Görüldüğü gibi, birinci haberdeki kullanım dâhil iki alıntıda da, değil noktalı virgül, hiçbir yazım işareti kullanmaya gerek yok.

Doktorasını yapmış ama Türkçe’nin en basit kuralını öğrenememiş “Dr.” Ali Haydar’ın yaptığı yanlış, gerçekten yürek yakıcı cinsten.

Yanlış kullanımlar için her gün, her an –maalesef– bolca örnek bulabilirsiniz:

“Bir yıl sonra; basma üretimi 12 milyon metreye ve iplik üretimi 407 tona çıktı. 10  yıl sonunda; basma üretimi 20 milyon metreye ve iplik üretimi 2 bin 800 tona çıktı. Ardından; Nazilli’de Pamuk İstasyonu kuruldu.” (Soner Yalçın, Sözcü – 31 Ağustos 2014)

(Soner Yalçın‘a bu konuda uyarı mesajı yazdım; belki bu yüzden notalı virgül sağanağı azaldı.)

“Strateji; siyasi olarak çevrelemeyi, askeri operasyonla zayıflatmayı, coğrafi olarak küçültmeyi ve sonunda yenmeyi hedefliyor.” (Milliyet, Nihat Ali Özcan, 9 Eylül 2014)

Virgül yerine noktalı virgül kullanan “Dr.” Nihat Ali Özcan’ın yıllardır düşüncelerinin ciddiye alınmamasının nedeni sanırım daha iyi anlaşılıyor.

*** *** ***

Bir sonraki yazımın başlığı “Arapça Farsça kullanma sevdası” olacak.

Ancak bir kez daha anımsatayım: Yazısı bozuk olanın düşünceleri de bozuk olur derler. Yazım kurallarını bilmeyen, uymayan birisinin son tahlilde düşüncelerinin de itibarı yoktur.

Onca önemli bildiğimiz ve paylaşmak istediğimiz kıymetli düşüncelerimizi  yazarken, güzel Türkçemizin yazım kurallarına uymak için birazcık zaman ayırıp özen göstermeye değmez mi dersiniz?

Ahmet YILDIZ - 16 Haziran 2020

Son Yazılar

Makale Görünüm Sayısı
56450820